12 GRUDNIA |
Jan Heweliusz
Jan Heweliusz

Jan Heweliusz

W 2001 roku mieszkańcy Gdańska w plebiscycie "Gdańszczanin tysiąclecia" uznali Heweliusza za najwybitniejszą postać gdańskiej historii. Życie, praca i świat tego niezwykłego człowieka to historia o życiu, pasji i o odrobinie szczęścia, pouczająca i warta poznania.

Na początku XVII wieku przyszedł w Gdańsku na świat syn zamożnego browarnika, któremu nadano imię Hans. Chłopiec był bardzo zdolny i szybko został dostrzeżony przez gdańskie środowisko naukowe. Miłością do matematyki i astronomii zaraził go profesor Gimnazjum Akademickiego Peter Crüger. Nie podobało się to jednak ojcu Hansa, który chciał by jego najstarszy żyjący syn (w istocie piąte dziecko) przejął po nim rodzinne browary, a w perspektywie żeby został bogatym i szanowanym kupcem, a może nawet miejskim politykiem. W tym celu wysłał syna na studia do Lejdy, gdzie miłośnik liczb i gwiazd miał studiować... prawo i ekonomię. Wytrzymał rok, a następnie udał się w podróż po Europie, poznając ośrodki naukowe i wybitnych przedstawicieli nauk ścisłych. Przywołany do porządku i do domu przez ojca wrócił do rodzinnego miasta, ożenił się... i kto wie czy nie ten fakt właśnie zaważył na jego dalszych losach. Było to zapewne małżeństwo aranżowane, okazało się jednak niezwykle zgodne i udane, a talenty biznesowe, jak dzisiaj by to określono, młodej pani Catheriny Hewelkowej sprawiły, że ona faktycznie przejęła prowadzenie rodzinnego przedsiębiorstwa. Jej mąż miał zatem więcej czasu na zadzieranie głowy ku gwiazdom.

Na trzech kamienicach przy ulicy Korzennej na Starym Mieście zbudował platformę na której stopniowo urządził własne obserwatorium astronomiczne. Mijały lata, rosła sława mistrza Heweliusa, i jako astronoma i jako rajcy i jako zamożnego browarnika. Na naukowym, zawodowym i społecznym sukcesie kładł się cieniem jedynie brak potomków, którym możnaby przekazać schedę. Dzieci z małżeństwa z Catheriną nie miał się doczekać, a po 27 latach małżeństwa stracił i ją. Niedługo potem ożenił się po raz drugi i jak się szybko okazało, po raz drugi miał niebywałe szczęście. Młodsza o 16 lat druga żona, Elisabeth Koopmann, nie tylko obdarzyła go upragnionymi dziećmi, ale stała się jego naukową partnerką, towarzyszką nocy spędzanych w obserwatorium i... chyba pierwszą na świecie kobietą – astronomem.

Zasługi Heweliusza jako astronoma zostały dostrzeżone także poza Gdańskiem. Utrzymywał korespondencję z największymi sławami nauki swoich czasów. Gościł samego Halleya, odwiedzali go także polscy królowie wizytujący Gdańsk. Sława gdańskiego astronoma obiegła świat i do dziś wymieniany jest w rzędzie najbardziej znaczących dla dawnej astronomii postaci, zaraz po Koperniku, Tycho Brahe, Keplerze i Galileuszu.

W Gdańsku pamięć o Heweliuszu trwa niezmiennie od kilkuset lat. W cuglach wygrał plebiscyt "Gdańszczanin tysiąclecia", ma swoją ulicę i pomnik, jego imię nosi wystawa naukowa Hewelianum w fortach Góry Gradowej. Rok 2011 ogłoszono rokiem Heweliusza i z tej okazji odbyło się wiele imprez przypominających tę wybitną postać. Szlak gdańskimi śladami Heweliusza jest pasjonującą i pouczającą wycieczką po przeszłości i współczesności, którą warto odbyć, by dowiedzieć się o historii Gdańska, życiu ludzi przed wiekami, gdańskim piwie i dwóch kobietach, których pomoc pozwoliła browarnikowi zostać światowej sławy astronomem.

Podziel się na:

Wkrótce w Pomorskim: